Yurtdışında Boşanan Türkler Türkiye'de Tekrar Dava Açmak Zorunda mı? Tanıma ve Tenfiz Süreci Rehberi
- Rengin Geçen
- 1 gün önce
- 4 dakikada okunur
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının en sık karşılaştığı hukuki sorunlardan biri, yabancı ülkede kesinleşen boşanma kararlarının Türkiye'deki hukuki sonuçlarıdır.
Birçok kişi Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika veya Avusturya'da boşandıktan sonra evliliğin Türkiye'de de otomatik olarak sona erdiğini düşünmektedir. Ancak uygulamada durum her zaman bu kadar basit değildir.
Yurtdışında boşanan Türk vatandaşlarının Türkiye'deki nüfus kayıtları uzun yıllar evli görünmeye devam edebilmekte, bu durum yeniden evlenme, miras paylaşımı, nafaka, mal rejimi ve çocuklarla ilgili birçok hukuki soruna neden olabilmektedir.
Peki yurtdışında boşanan Türkler Türkiye'de yeniden boşanma davası açmak zorunda mıdır?
Yabancı mahkeme kararları Türkiye'de doğrudan geçerli midir?
Tanıma ve tenfiz nedir?
Konsolosluk üzerinden boşanma tescili yapılabilir mi?
Bu yazıda yurtdışında boşanan Türk vatandaşlarının Türkiye'deki hukuki durumunu ayrıntılı olarak inceliyoruz.
Yurtdışında Boşanmak Türkiye'de Boşanmış Sayılmak İçin Yeterli midir?
Bu sorunun cevabı çoğu zaman hayırdır.
Bir Türk vatandaşının Almanya, Hollanda, Fransa veya başka bir ülkede boşanmış olması, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de otomatik olarak sonuç doğuracağı anlamına gelmez.
Geçmişte yabancı boşanma kararlarının Türkiye'de geçerli hale gelebilmesi için mutlaka mahkeme kararı alınması gerekiyordu.
Bugün ise bazı durumlarda idari yolla tescil mümkün hale gelmiştir.
Ancak her dosya bu kapsama girmemektedir.
Türkiye'de Hâlâ Evli Görünmek Ne Gibi Sorunlara Yol Açar?
Yabancı ülkede boşanmış olmasına rağmen Türkiye'de evli görünen kişiler ciddi hukuki sorunlarla karşılaşabilmektedir.
Örneğin:
Türkiye'de yeniden evlenememe
Miras paylaşımında sorun yaşanması
Nüfus kayıtlarının güncellenememesi
Mal paylaşımı uyuşmazlıkları
Resmî işlemlerde medeni durum farklılıkları
Bu nedenle yabancı boşanma kararının Türkiye'de de geçerli hale getirilmesi büyük önem taşır.
Yurtdışında Boşanan Türkler Türkiye'de Tekrar Boşanma Davası Açmak Zorunda mı?
Hayır.
Yurtdışında kesinleşmiş bir boşanma kararı bulunan kişiler genellikle yeniden boşanma davası açmazlar.
Çünkü ortada zaten verilmiş ve kesinleşmiş bir boşanma kararı bulunmaktadır.
Burada yapılması gereken işlem yeni bir boşanma davası değil, yabancı kararın Türkiye'de tanınması veya gerekli şartlar varsa nüfus kayıtlarına işletilmesidir.
Bu nedenle sıkça kullanılan "Türkiye'de tekrar boşanma davası açmak" ifadesi teknik olarak doğru değildir.
Tanıma Davası Nedir?
Tanıma davası, yabancı bir mahkeme kararının Türkiye'de geçerli olduğunun mahkeme tarafından kabul edilmesini sağlayan dava türüdür.
Boşanma kararları bakımından en sık başvurulan yöntemlerden biridir.
Tanıma kararı verildiğinde yabancı mahkeme hükmü Türkiye'de de hukuki sonuç doğurmaya başlar.
Tenfiz Davası Nedir?
Tenfiz, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilir hale getirilmesidir.
Boşanma kararının yanında;
Nafaka,
Velayet,
Tazminat,
Çocuk teslimi,
gibi hükümlerin de Türkiye'de uygulanması isteniyorsa tenfiz gündeme gelebilir.
Her boşanma dosyasında tenfiz gerekmeyebilir.
Dosyanın içeriğine göre değerlendirme yapılmalıdır.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
Tanıma
Yabancı kararın Türkiye'de geçerli olduğunun kabul edilmesidir.
Tenfiz
Yabancı kararın Türkiye'de icra edilmesini sağlar.
Örneğin Almanya'da hükmedilen nafakanın Türkiye'de tahsil edilmesi isteniyorsa tenfiz gerekebilir.
Konsoloslukta Boşanma Tescili Yapılabilir mi?
Son yıllarda yapılan düzenlemelerle bazı boşanma kararlarının mahkemeye gitmeden nüfus kayıtlarına işlenebilmesi mümkün hale gelmiştir.
Belirli şartların bulunması halinde:
Konsolosluklarda,
Nüfus müdürlüklerinde,
idari başvuru yapılabilmektedir.
Ancak her yabancı boşanma kararı bu kapsamda değildir.
İdari Tescil İçin Hangi Şartlar Aranır?
Genellikle:
Kararın kesinleşmiş olması,
Tarafların birlikte başvurması veya gerekli belgelerin eksiksiz sunulması,
Kararın boşanmaya ilişkin olması,
gibi şartlar aranır.
Eksiklik bulunması halinde mahkeme yolu gerekebilir.
Eşlerden Birisi Başvuru Yapmak İstemiyorsa Ne Olur?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri budur.
Taraflardan biri:
Ulaşılamıyorsa,
İşbirliği yapmıyorsa,
Belgeleri vermiyorsa,
idari işlem yapılamayabilir.
Bu durumda çoğu zaman tanıma davası açılması gerekir.
Almanya'da Boşanan Türkler Türkiye'de Ne Yapmalı?
Almanya, Türk vatandaşlarının en yoğun yaşadığı ülkedir.
Alman mahkemelerinde verilen boşanma kararlarının Türkiye'de de sonuç doğurabilmesi için:
Kararın kesinleşmesi,
Gerekli belgelerin hazırlanması,
İdari başvuru veya tanıma sürecinin tamamlanması,
gerekmektedir.
Aksi halde kişiler Türkiye'de hâlen evli görünmeye devam edebilir.
Hollanda, Fransa ve Belçika'da Boşananlar İçin Süreç Farklı mı?
Temel mantık aynıdır.
Ancak:
Belge türleri,
Kesinleşme şerhleri,
Tercüme işlemleri,
Apostil süreçleri,
ülkeye göre değişiklik gösterebilir.
Bu nedenle her dosya kendi özel koşullarına göre incelenmelidir.
Tanıma Davası Nerede Açılır?
Tanıma ve tenfiz davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.
Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Yetki kuralları ise tarafların yerleşim yerlerine göre değişebilmektedir.
Tanıma Davası Ne Kadar Sürer?
Dosyanın özelliklerine göre değişmekle birlikte;
Belgelerin eksiksiz olması,
Tebligat işlemleri,
Tarafların durumu,
süreyi etkileyebilir.
Eksik belge veya yurtdışı tebligatları süreci uzatabilmektedir.
Tanıma Kararı Alınmazsa Ne Olur?
Tanıma yapılmadığında kişiler çeşitli hukuki risklerle karşılaşabilir.
Örneğin:
Türkiye'de yeniden evlenememe
Nüfus kayıtlarında evli görünme
Miras uyuşmazlıkları
Mal rejimi sorunları
Resmî işlemlerde çelişkiler
gündeme gelebilir.
Bu nedenle yabancı boşanma kararının Türkiye'deki sonuçlarının da tamamlanması önemlidir.
Çocukların Velayeti ve Nafaka Kararları Türkiye'de Geçerli midir?
Bu konuda dosya bazlı değerlendirme yapılması gerekir.
Yabancı mahkemelerin verdiği velayet ve nafaka kararlarının Türkiye'de uygulanabilmesi için çoğu zaman ayrıca hukuki süreç yürütülmesi gerekebilir.
Özellikle icra kabiliyeti taşıyan kararlar bakımından tenfiz süreci önem taşımaktadır.
Avukat Desteği Neden Önemlidir?
Yurtdışında boşanma sonrasında ortaya çıkan işlemler yalnızca nüfus kaydının düzeltilmesinden ibaret değildir.
Süreç;
Milletlerarası özel hukuk,
Aile hukuku,
Tebligat hukuku,
Nüfus işlemleri,
Nafaka ve velayet hükümleri,