Yurtdışında Ölen Türk Vatandaşının Türkiye'deki Mirası Nasıl Paylaşılır? Gurbetçiler İçin Kapsamlı Rehber
- Rengin Geçen
- 1 gün önce
- 4 dakikada okunur
Yurtdışında yaşayan milyonlarca Türk vatandaşının Türkiye'de taşınmazları, banka hesapları, araçları, şirket ortaklıkları ve çeşitli malvarlığı değerleri bulunmaktadır. Bu nedenle yurtdışında yaşayan bir Türk vatandaşının vefatı halinde en çok karşılaşılan hukuki sorunlardan biri de Türkiye'deki mirasın nasıl paylaşılacağıdır.
Özellikle Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya ve İsviçre gibi ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarının miras işlemlerinde hangi ülke hukukunun uygulanacağı, Türkiye'deki taşınmazların nasıl intikal edeceği ve mirasçıların hangi işlemleri yapması gerektiği sıkça merak edilmektedir.
Peki yurtdışında vefat eden bir Türk vatandaşının Türkiye'deki mirası nasıl paylaşılır?
Yabancı ülkede alınan veraset ilamı Türkiye'de geçerli midir?
Türkiye'deki ev, arsa, banka hesabı veya diğer malvarlığı değerleri nasıl mirasçılara geçer?
Bu yazıda yurtdışında ölen Türk vatandaşlarının Türkiye'deki miras süreçlerini ayrıntılı olarak inceliyoruz.
Yurtdışında Vefat Eden Türk Vatandaşının Türkiye'deki Mirası Hangi Hukuka Göre Paylaşılır?
Miras hukukunda ilk belirlenmesi gereken konu uygulanacak hukuktur.
Türk hukukunda bu konu 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmiştir.
Genel kural olarak miras, murisin milli hukukuna tabidir.
Ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar bakımından önemli bir istisna bulunmaktadır.
Türkiye'deki Taşınmazlarda Türk Hukuku Uygulanır
Yurtdışında yaşayan bir Türk vatandaşının:
Dairesi,
Arsası,
Yazlığı,
Tarlası,
İş yeri,
Türkiye'de bulunuyorsa bu taşınmazların miras yoluyla intikalinde Türk hukuku uygulanır.
Bu nedenle Almanya'da, Hollanda'da veya başka bir ülkede verilen kararlar her zaman doğrudan Türkiye'deki taşınmazlar bakımından sonuç doğurmaz.
Türkiye'deki Miras Kapsamına Hangi Malvarlıkları Girer?
Bir kişinin Türkiye'deki mirası yalnızca ev veya arsadan ibaret değildir.
Miras kapsamına girebilecek malvarlıkları şunlardır:
Konutlar
Arsalar
Tarım arazileri
İş yerleri
Banka hesapları
Mevduatlar
Araçlar
Şirket hisseleri
Kooperatif payları
Alacak hakları
Fikri mülkiyet hakları
Mirasın paylaşımı yapılırken tüm malvarlığı unsurlarının tespit edilmesi önemlidir.
Yurtdışında Alınan Ölüm Belgesi Türkiye'de Geçerli midir?
Miras işlemlerinin başlayabilmesi için öncelikle ölüm olayının resmi kayıtlara geçirilmesi gerekir.
Yurtdışında düzenlenen ölüm belgeleri bazı işlemlerden geçirilerek Türkiye'de kullanılabilir.
Uygulamada;
Apostil işlemleri,
Konsolosluk işlemleri,
Yeminli tercüme,
Noter onayı,
gibi süreçler gerekebilmektedir.
Belgenin hangi ülkede düzenlendiği ve uluslararası sözleşmelere taraf olup olmadığı önem taşır.
Veraset İlamı Nedir?
Veraset ilamı (mirasçılık belgesi), kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarını gösteren resmi belgedir.
Türkiye'deki miras işlemlerinin büyük kısmında ilk talep edilen evrak budur.
Bu belge olmadan çoğu miras işlemi yapılamaz.
Yurtdışında Alınan Veraset Belgesi Türkiye'de Geçerli midir?
Bu soru özellikle gurbetçiler tarafından sıkça sorulmaktadır.
Yabancı ülkede alınan mirasçılık belgeleri bazı durumlarda Türkiye'de doğrudan kullanılamaz.
Belgenin:
Düzenlendiği ülke,
İçeriği,
Yetkili makam tarafından verilip verilmediği,
ayrıca değerlendirilir.
Pek çok olayda Türkiye'de ayrıca mirasçılık belgesi alınması gerekmektedir.
Bu nedenle yalnızca yabancı ülkedeki işlemlerin tamamlanmış olması Türkiye'deki malvarlığı üzerinde tasarruf için yeterli olmayabilir.
Türkiye'de Veraset İlamı Nasıl Alınır?
Mirasçılık belgesi;
Sulh Hukuk Mahkemesinden,
Belirli şartlarda noterlerden,
alınabilmektedir.
Ancak yabancılık unsuru bulunan dosyalarda çoğu zaman mahkeme süreci gerekebilmektedir.
Özellikle:
Çifte vatandaşlık,
Yabancı eş,
Yurtdışında düzenlenen belgeler,
Yabancı mahkeme kararları,
işlemleri daha karmaşık hale getirebilir.
Türkiye'deki Ev ve Arsalar Mirasçılara Nasıl Geçer?
Veraset ilamı alındıktan sonra taşınmazların mirasçılar adına geçirilmesi gerekir.
Bu işleme uygulamada "intikal" denilmektedir.
İntikal işlemi yapılmadan mirasçılar tapuda malik olarak görünmezler.
Tapu işlemleri sırasında genellikle:
Mirasçılık belgesi,
Ölüm belgesi,
Kimlik belgeleri,
Vergi işlemlerine ilişkin evraklar,
talep edilmektedir.
Mirasçılar Türkiye'ye Gelmek Zorunda mıdır?
Her zaman değil.
Birçok işlem vekâletname ile yürütülebilmektedir.
Yurtdışında yaşayan mirasçılar:
Türk konsolosluklarından,
Yerel noterlerden usulüne uygun şekilde düzenlenen vekâletnamelerle,
Türkiye'deki işlemleri avukatları aracılığıyla takip edebilirler.
Özellikle çok sayıda mirasçının bulunduğu dosyalarda bu yöntem büyük kolaylık sağlamaktadır.
Türkiye'deki Banka Hesaplarındaki Paralar Nasıl Alınır?
Vefat eden kişinin Türkiye'deki banka hesapları ölümle birlikte miras hukukunun konusuna girer.
Bankalar genellikle:
Veraset ilamı,
Vergi işlemlerinin tamamlandığını gösteren belgeler,
olmadan ödeme yapmazlar.
Bu nedenle öncelikle mirasçılık durumunun netleştirilmesi gerekir.
Yurtdışındaki Vasiyetname Türkiye'de Geçerli midir?
Bu konu oldukça önemlidir.
Bir Türk vatandaşı yurtdışında vasiyetname düzenlemiş olabilir.
Ancak bu vasiyetnamenin Türkiye'deki sonuçları;
Düzenlendiği ülkeye,
Düzenlenme şekline,
İçeriğine,
Türk hukukundaki emredici kurallara,
göre değerlendirilir.
Özellikle saklı paylı mirasçılar bakımından ayrı inceleme yapılması gerekir.
Vasiyetnameye Rağmen Mirasçılar Hak Talep Edebilir mi?
Evet.
Türk hukukunda bazı mirasçıların saklı pay hakları bulunmaktadır.
Bu nedenle her vasiyetname doğrudan tüm mirası istenilen kişiye bırakma sonucu doğurmaz.
Bazı durumlarda mirasçılar:
Tenkis davası,
Vasiyetnamenin iptali davası,
açabilirler.
Vasiyetnamenin İptali Davası Nedir?
Vasiyetnamenin;
Hukuka aykırı düzenlenmesi,
Ehliyetsizlik,
İrade sakatlığı,
Şekil eksikliği,
gibi nedenlerle geçersiz olduğu iddia ediliyorsa mirasçılar tarafından iptal davası açılabilir.
Bu dava sonucunda vasiyetnamenin tamamen veya kısmen hükümsüz hale gelmesi mümkün olabilir.
Türkiye'de Miras Vergisi Ödenir mi?
Miras yoluyla edinilen malvarlığı değerleri bakımından veraset ve intikal vergisi gündeme gelebilir.
Ancak vergi oranları ve istisnalar her yıl değişebilmektedir.
Bu nedenle işlem yapılırken güncel mevzuatın dikkate alınması gerekir.
Mirasçılar Anlaşamazsa Ne Olur?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri budur.
Özellikle:
Birden fazla kardeşin bulunması,
Yurtdışında yaşayan mirasçılar,
Satılmak istenen taşınmazlar,
Kullanım anlaşmazlıkları,
uzun süren uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.
Bu durumlarda:
Ortaklığın giderilmesi davaları,
Tapu davaları,
Miras paylaşım davaları,
gündeme gelebilir.
Gurbetçilerin En Sık Yaptığı Hatalar
Miras işlemlerinde sıkça görülen hatalar şunlardır:
Türkiye'deki malvarlığını araştırmamak
Sadece yabancı ülkedeki işlemleri yeterli sanmak
Vergi süreçlerini ihmal etmek
Eksik vekâletname düzenlemek
Tapu intikal işlemlerini geciktirmek
Vasiyetname ve saklı pay kurallarını dikkate almamak
Bu hatalar ileride ciddi hak kayıplarına neden olabilir.
Avukat Desteği Neden Önemlidir?
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarının miras dosyaları çoğu zaman birden fazla ülkenin hukukunu ilgilendirmektedir.
Özellikle:
Çifte vatandaşlık,
Yabancı eşler,
Uluslararası miras uyuşmazlıkları,
Yurtdışında düzenlenen belgeler,
Türkiye'deki taşınmazlar,