TCK 125 Hakaret Suçu Nedir?

Cezası, Unsurları, Sosyal Medyada Hakaret, İspat ve Hukuki Süreç

Günlük hayatta en sık karşılaşılan ceza hukuku sorunlarından biri hakaret suçudur. Tartışmalar, sosyal medya paylaşımları, mesajlaşmalar, iş ilişkileri, komşuluk uyuşmazlıkları ve hatta aile içi anlaşmazlıklar sırasında kullanılan sözler, çoğu zaman Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi kapsamında suç oluşturabilmektedir.

Hakaret suçu, kişinin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlar. Bu nedenle yalnızca kaba sözler değil, kişiyi toplum önünde küçük düşüren, aşağılayan, değersizleştiren ifadeler de bu suçun kapsamına girebilir.

Bu yazıda TCK 125 kapsamında hakaret suçunu; suçun unsurları, ceza miktarları, alenen hakaret, sosyal medya hakareti, ispat yöntemleri, şikâyet süreci ve tarafların haklarıyla birlikte ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

1. Hakaret Suçu Nedir? (TCK 125)

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre:

Bir kimseye;

• Onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da

• Sövmek suretiyle kişinin kişilik değerlerine saldıran

kimse hakaret suçunu işlemiş olur.

Burada önemli olan, kullanılan ifadenin kişinin toplum içindeki itibarını zedeleyici nitelikte olmasıdır.

2. Hakaret Suçunun Unsurları

Bir fiilin hakaret sayılabilmesi için şu unsurların birlikte bulunması gerekir:

1. Mağdur (Gerçek kişi)

Hakaret suçu yalnızca gerçek kişilere karşı işlenebilir.Tüzel kişiler (şirketler, dernekler) hakaret suçunun mağduru olamaz; ancak yöneticiler bireysel olarak mağdur olabilir.

2. Fiil

• Somut bir fiil isnadı (örneğin suç işlediğini söylemek)

• Sövmek, aşağılamak, küçültmek

  
  

3. Manevi Unsur (Kast)

Failin, sözün karşı tarafın onurunu zedeleyeceğini bilerek ve isteyerek söylemesi gerekir.

4. Hukuka Aykırılık

Eleştiri sınırlarını aşan, ölçüsüz ve kişiyi hedef alan ifadeler hakaret oluşturur.

3. Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

TCK 125’e göre:

• 3 aydan 2 yıla kadar hapisveya

• Adli para cezası

öngörülmüştür.

Hakim, somut olaya göre hapis cezası yerine adli para cezasına da hükmedebilir.

4. Alenen Hakaret Nedir?

Hakaret suçu alenen işlenirse ceza artırılır.

Aleniyet, hakaretin:

• Birden fazla kişi tarafından görülmesi veya duyulması,

• Toplumun erişimine açık bir ortamda yapılması

anlamına gelir.

Örnek aleni hakaretler:

• Sosyal medya paylaşımları

• Herkese açık WhatsApp grupları

• İş yerinde herkesin önünde söylenen sözler

• Toplantı veya kalabalık ortamlar

Bu durumda ceza 1/6 oranında artırılır.

5. Sosyal Medyada Hakaret (Twitter, Instagram, WhatsApp)

Uygulamada en çok karşılaşılan hakaret türü sosyal medya hakaretidir.

Aşağıdaki durumlar sıklıkla suç oluşturur:

• Hakaret içeren yorumlar

• Küçültücü paylaşımlar

• Etiketleme yoluyla yapılan aşağılamalar

• Hikâye veya gönderilerde isim ima edilmesi

• WhatsApp mesajları ve grup yazışmaları

Yargıtay uygulamasında, hesabın açık olması aleniyet kabul edilmektedir.

6. Hakaret ile Eleştiri Arasındaki Fark

Bu ayrım çok önemlidir.

Eleştiri:

• Düşünce açıklamasıdır

• Kişinin yaptığı işe yöneliktir

• Ölçülüdür

Hakaret:

• Kişinin şahsını hedef alır

• Aşağılayıcıdır

• Değer yargısı içerir

Örnek:

• “Bu karar yanlış” → Eleştiri

• “Bu kararı veren cahildir” → Hakaret

7. Hakaret Suçu Şikâyete Bağlı mıdır?

Evet.

Hakaret suçu şikâyete bağlıdır.

Mağdur:

• Hakareti öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyet etmelidir.

• Süre kaçırılırsa dava açılamaz.

Ancak kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hâlinde şikâyet aranmaz.

8. Hakaret Suçunda İspat Nasıl Yapılır?

İspat araçları şunlardır:

• Ekran görüntüleri

• Mesaj kayıtları

• Sosyal medya linkleri

• Tanık beyanları

• Ses kayıtları (hukuka uygun olmak şartıyla)

• Noter tespitleri

• IP ve hesap tespitleri

Sosyal medya dosyalarında delillerin hızlı şekilde tespit edilmesi çok önemlidir.

9. Karşılıklı Hakaret Durumu

Taraflar birbirine aynı olay içinde hakaret etmişse, mahkeme:

• Taraflardan birinin cezasını indirebilir

• Hatta cezasızlık kararı verebilir

Bu tamamen hakimin takdirindedir.

10. Hakaret Suçunda Haksız Tahrik

Mağdurun:

• Provokatif davranışları,

• Kışkırtıcı sözleri,

fail açısından haksız tahrik sayılabilir ve cezada indirim yapılabilir.

11. Kamu Görevlisine Hakaret

Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakaret daha ağır değerlendirilir.

Bu durumda:

• Şikâyet aranmaz

• Ceza artar

• Dava kamu davası olarak yürütülür

12. Hakaret Suçunda Uzlaşma

Hakaret suçu uzlaşmaya tabidir.

Taraflar:

• Uzlaşırsa dava açılmaz

• Açılmışsa düşer

Uzlaşma, özellikle sosyal medya ve komşuluk uyuşmazlıklarında sıkça uygulanır.

13. Hakaret Suçunda Zamanaşımı

• Şikâyet süresi: 6 ay

• Dava zamanaşımı: 8 yıl

Bu süreler içinde işlem yapılmalıdır.

14. Hakaret Nedeniyle Tazminat Davası Açılabilir mi?

Evet.

Ceza davasından bağımsız olarak:

• Manevi tazminat davası açılabilir

• Kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle talepte bulunulabilir

Ceza davası sonucu, hukuk davasını doğrudan etkiler.

15. Yurtdışında Yaşayanlar Açısından Hakaret Suçu

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları:

• Türkiye’de hakarete uğramışsa

• Sosyal medya üzerinden hedef alınmışsa

Türkiye’de savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.

Süreç avukat aracılığıyla yürütülebilir; mağdurun Türkiye’de bulunması şart değildir.

16. Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Hakaret dosyalarında avukat:

• Delillerin hukuka uygun toplanmasını sağlar

• Şikâyet süresinin kaçırılmasını önler

• Aleniyet ve nitelik değerlendirmesini yapar

• Uzlaşma sürecini yönetir

• Manevi tazminat sürecini yürütür

Yanlış atılan bir adım, davanın düşmesine veya delillerin geçersiz sayılmasına yol açabilir.

Sonuç

TCK 125 kapsamında düzenlenen hakaret suçu, günlük yaşamda en sık karşılaşılan ceza hukuku uyuşmazlıklarından biridir. Söylenen her söz suç değildir; ancak eleştiri sınırını aşan, kişiyi hedef alan ve onurunu zedeleyen ifadeler ceza sorumluluğu doğurur.

Bu nedenle:

• Mağdurlar delilleri zamanında toplamalı

• Şüpheliler savunma haklarını bilmeli

• Süreç hukuki destekle yürütülmelidir