İş Kazası Nedir? Her İşyerinde Yaşanan Kaza Hukuken İş Kazası Sayılır mı?

İş kazaları, uygulamada çoğu zaman “işyerinde yaşanan her kaza” olarak algılansa da, hukuki anlamda iş kazası sayılabilmesi için belirli şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu ayrımın göz ardı edilmesi, özellikle çalışanlar açısından tazminat ve hak kayıplarına, işverenler açısından ise beklenmedik sorumluluklara yol açabilmektedir.

İş Kazası Nedir? (Net ve Tanımsal Açıklama)

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca;

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,

• İşveren tarafından görevlendirilerek işyeri dışında,

• Emziren sigortalının süt izni sırasında,

• İşe gidiş–geliş sırasında (işveren tarafından sağlanan araçla)

meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen zarara uğratan olaydır.

Önemli nokta şudur:

Her kaza iş kazası değildir, ancak iş kazası sayılan her olay ciddi hukuki sonuçlar doğurur.

Hangi Durumlar İş Kazası Sayılır?

Aşağıdaki haller uygulamada en sık iş kazası olarak kabul edilen durumlardır:

• İşyerinde çalışma sırasında düşme, çarpma, yaralanma

• İşveren talimatıyla yapılan görev sırasında yaşanan kazalar

• Görevle başka bir yere gönderilen çalışanın uğradığı kazalar

• Servis aracında meydana gelen kazalar

Bu durumlarda, olayın iş kazası sayılması için iş ile nedensellik bağının kurulması gerekir.

Hangi Durumlar İş Kazası Sayılmayabilir?

Uygulamada sıkça yapılan hatalardan biri, işyeriyle ilgisi zayıf olayların otomatik olarak iş kazası sanılmasıdır.

İş kazası sayılmayabilecek bazı haller:

• Çalışanın tamamen kişisel nedenlerle yaşadığı kazalar

• İşle ilgisi olmayan, işyeri dışındaki özel faaliyetler

• Nedensellik bağının kurulamadığı olaylar

Bu ayrım doğru yapılmadığında, açılan davalar reddedilme riski taşır.

İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu Otomatik midir?

Hayır. Bu çok kritik bir yanlış bilgidir.

İşverenin sorumluluğu için:

• İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin ihlali,

• Gerekli önlemlerin alınmamış olması,

• Kusurun varlığı

gibi unsurlar değerlendirilir.

Ancak bazı durumlarda, kusur olmasa bile işverenin sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu husus, davanın türüne göre değişir.

İş Kazası Bildirimi Neden Hayati Önem Taşır?

İş kazasının:

• Sosyal Güvenlik Kurumu’na süresinde bildirilmesi

• Olayın resmi kayıtlara geçmesi

hak arama sürecinin temelidir.

Bildirim yapılmaması veya geç yapılması:

• İspat sorunlarına

• Hak kayıplarına

• İdari para cezalarına

neden olabilir.

İş Kazası Sonrasında Hangi Davalar Açılabilir?

İş kazası sonrası gündeme gelebilecek başlıca davalar şunlardır:

• Maddi tazminat davası

• Manevi tazminat davası

• Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde)

• Rücu davaları

⚠️ Ancak her olayda bu davaların tamamı açılabilir gibi düşünülmemelidir. Somut olayın şartları belirleyicidir.

Zamanaşımı Süreleri: En Sık Hak Kaybı Yaşanan Alan

İş kazalarında zamanaşımı süresi:

• Davanın türüne,

• Sorumluluğun niteliğine,

• Ceza soruşturması olup olmadığına

göre değişiklik gösterebilir.

Yanlış süre hesabı, haklı bir talebin tamamen ortadan kalkmasına neden olabilir.

İş Kazalarında En Sık Yapılan Hatalar

1. Olayı İş Kazası Olarak Bildirmemek

Bu durum, ileride açılacak davalarda ciddi ispat sorunları yaratır.

2. Kusur Oranlarını Hafife Almak

Kusur tespiti, tazminat miktarını doğrudan etkiler.

3. Süreleri Kaçırmak

Zamanaşımı, telafisi olmayan sonuçlar doğurur.

Yargı Uygulamasında Genel Yaklaşım

Yargı uygulamalarında genel kabul şudur:

• İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğü geniş yorumlanır

• Nedensellik bağı ve kusur, bilirkişi raporlarıyla belirlenir

• Her olay somut koşullarına göre değerlendirilir

Bu yaklaşım, iş kazalarının neden teknik ve çok yönlü davalar olduğunu göstermektedir.

Sonuç: İş Kazaları Hukuken Basit Olaylar Değildir

İş kazaları, yalnızca bir “kaza” olarak görülmemeli; sosyal güvenlik, tazminat ve ceza hukuku boyutları birlikte değerlendirilmelidir. Yanlış adımlar, hem çalışan hem işveren açısından geri dönülmesi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle somut duruma göre hukuki destek almanız tavsiye edilir.

Yasal Uyarı (Disclaimer)

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki görüş niteliği taşımamakta olup, her somut olay kendi özel koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.