AYM Kararından Sonra Mevcut Nafakalar Ne Olacak? Süresiz Nafaka Kendiliğinden Sona Erecek mi?

Anayasa Mahkemesi'nin Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan "süresiz olarak" ibaresini iptal etmesi, boşanma davalarında nafaka konusunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmektedir. Kararın açıklanmasının ardından hem nafaka ödeyenler hem de nafaka alanlar tarafından en çok araştırılan soruların başında şu sorular gelmektedir:

• Süresiz nafaka tamamen kaldırıldı mı?

• Mevcut nafakalar sona erecek mi?

• Nafaka ödeyenler yeniden dava açabilecek mi?

• Anlaşmalı boşanma ile bağlanan nafakalar ne olacak?

• Eski nafaka kararları geçerliliğini koruyacak mı?

Bu yazıda Anayasa Mahkemesi'nin son kararının mevcut nafakalara etkisini ve bundan sonra yaşanabilecek hukuki gelişmeleri ayrıntılı olarak inceliyoruz.

Anayasa Mahkemesi Hangi Düzenlemeyi İptal Etti?

Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe yoksulluk nafakası talep etme hakkı tanımaktadır.

Maddede yer alan:

"Yoksulluğa düşecek taraf süresiz olarak nafaka isteyebilir."

hükmündeki "süresiz olarak" ibaresi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Ancak bu karar nafaka kurumunu ortadan kaldırmamıştır. İptal edilen husus, nafakanın süresiz devam edebilmesine ilişkin düzenlemedir.

Süresiz Nafaka Kendiliğinden Kalktı mı?

Hayır.

Bu konuda kamuoyunda çok sayıda yanlış bilgi dolaşmaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin kararı nedeniyle:

• Mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermez.

• İcra takipleri durmaz.

• Nafaka alacakları silinmez.

• Geçmiş mahkeme kararları otomatik olarak ortadan kalkmaz.

Bugün nafaka ödeyen bir kişi, yalnızca Anayasa Mahkemesi kararı çıktı diye ödemeyi kesemez.

Aksi halde hakkında icra takibi başlatılabilir.

Mevcut Nafaka Kararları Geçerliliğini Koruyor mu?

Evet.

Bugün yürürlükte bulunan nafaka kararları geçerliliğini korumaktadır.

Mahkemeler tarafından daha önce verilmiş olan:

• Yoksulluk nafakası

• İştirak nafakası

• Tedbir nafakası

kararları uygulanmaya devam eder.

Anayasa Mahkemesi kararı geçmişe etkili şekilde uygulanmaz.

Bu nedenle mevcut nafaka alacaklıları açısından doğrudan bir hak kaybı oluşmamaktadır.

Nafaka Ödeyenler İçin Yeni Bir Dava Açma İmkânı Doğar mı?

Anayasa Mahkemesi'nin kararı tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli değildir.

Ancak nafaka yükümlüsü kişiler;

• Gelir kaybı yaşanmışsa,

• İşsiz kalmışsa,

• Emekli olmuşsa,

• Sağlık sorunları ortaya çıkmışsa,

• Eski eş fiilen evli gibi yaşıyorsa,

• Eski eş düzenli gelir elde etmeye başlamışsa,

nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açabilir.

Bu davalar zaten mevcut hukuk sistemimizde mümkündür.

Ancak yeni nafaka düzenlemesi sonrasında bu tür davaların sayısının ciddi şekilde artması beklenmektedir.

Anlaşmalı Boşanma ile Kararlaştırılan Nafakalar Ne Olacak?

En çok merak edilen konulardan biri de budur.

Anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların kendi iradeleriyle kabul ettiği nafaka hükümleri bulunmaktadır.

Bu nedenle her dosya ayrı değerlendirilmelidir.

Tarafların serbest iradeleriyle kabul ettiği nafaka düzenlemeleri çoğu zaman mahkeme kararından farklı sonuçlar doğurabilmektedir.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma ile belirlenen nafakalar bakımından somut olayın ayrıca incelenmesi gerekir.

Yeni Nafaka Sistemi Nasıl Olabilir?

Henüz yeni bir yasa kabul edilmiş değildir.

Ancak hukuk çevrelerinde tartışılan modeller şunlardır:

Evlilik Süresine Göre Nafaka

Kısa süreli evliliklerde kısa süreli nafaka verilmesi.

Yaşa Göre Nafaka

Çalışma gücü ve yaş kriterlerinin dikkate alınması.

Kademeli Nafaka Sistemi

İlk yıllarda yüksek, sonraki yıllarda azalan nafaka modeli.

Belirli Süreli Nafaka

2 yıl, 5 yıl veya 10 yıl gibi sürelerle sınırlandırılan nafaka sistemi.

TBMM'nin yapacağı düzenleme sonrasında hangi modelin uygulanacağı netleşecektir.

İştirak Nafakası Bu Karardan Etkilenecek mi?

Hayır.

Anayasa Mahkemesi'nin kararı yalnızca yoksulluk nafakasıyla ilgilidir.

Çocuklar için ödenen iştirak nafakası bakımından herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.

Çocuğun eğitim, sağlık, bakım ve gelişim giderleri için ödenen iştirak nafakası mevcut şekilde devam etmektedir.

Nafaka Alanlar Ne Yapmalı?

Nafaka alan kişilerin:

• Güncel gelişmeleri takip etmesi,

• Mahkeme kararlarını saklaması,

• İcra dosyalarını düzenli kontrol etmesi,

• Gelir durumlarında değişiklik varsa hukuki danışmanlık alması,

önemlidir.

Yeni düzenlemenin içeriği bazı durumlarda mevcut hakları etkileyebilir.

Nafaka Ödeyenler Ne Yapmalı?

Nafaka ödeyen kişiler açısından ise:

• Kararın yürürlüğe girmesini beklemek,

• Ödemeleri durdurmamak,

• Gelir durumlarındaki değişiklikleri belgelemek,

• Gerekiyorsa nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmak,

önem taşımaktadır.

Sadece sosyal medyada yayılan bilgilerle hareket edilmesi ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi'nin süresiz nafaka düzenlemesini iptal etmesi, Türk aile hukukunda önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak bu kararın mevcut nafakaları kendiliğinden sona erdirdiği yönündeki yorumlar doğru değildir.

Bugün için yürürlükte bulunan nafaka kararları geçerliliğini korumaktadır. Asıl değişiklik, TBMM tarafından yapılacak yeni yasal düzenleme sonrasında ortaya çıkacaktır.

Bu nedenle hem nafaka alanların hem de nafaka ödeyenlerin, yeni düzenlemeleri yakından takip etmeleri ve hukuki durumlarını somut olayın özelliklerine göre değerlendirmeleri büyük önem taşımaktadır.