Yurtdışı Hizmet Birleştirme ve Prim Transferi Rehberi

Yurtdışında ödenen sosyal güvenlik primlerinin Türkiye’ye doğrudan aktarılabildiği düşüncesi yaygındır. Ancak Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı her ülke bakımından genel bir “prim transferi” sistemi bulunmaz. Çoğu dosyada yapılan işlem prim transferi değil, iki ülkedeki sigortalılık sürelerinin emeklilik hakkı yönünden birleştirilmesidir.

Yurtdışı hizmet birleştirmesi, 3201 sayılı Kanun kapsamındaki yurtdışı borçlanması ve gerçek anlamdaki prim transferi birbirinden farklı hukuki kurumlardır. Yanlış yöntemin seçilmesi, yabancı ülkedeki emeklilik hakkının kaybedilmesine veya Türkiye’de gereksiz borçlanma bedeli ödenmesine neden olabilir.

Yurtdışı hizmet birleştirme nedir?

Hizmet birleştirme, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan bir ülkede geçen sigortalılık sürelerinin aylığa hak kazanılıp kazanılmadığının belirlenmesinde birlikte değerlendirilmesidir. Süreler aynı tarihlere rastlamıyorsa, taraf ülkeler diğer ülkedeki hizmetleri kendi mevzuatları bakımından dikkate alabilir.

Bu işlemde yabancı ülkede ödenen primlerin tamamı Türkiye’ye nakledilmiş olmaz. Her ülkenin kurumu, ilgili sosyal güvenlik sözleşmesi ve kendi iç mevzuatı çerçevesinde aylık hakkını ve ödeyeceği tutarı belirler.

Kişi yalnızca Türkiye’deki hizmetleriyle aylığa hak kazanıyorsa Türkiye, kendi mevzuatına göre geçen süreler üzerinden müstakil aylık hesaplayabilir. Hak ancak iki ülkedeki sürelerin birleştirilmesiyle doğuyorsa sözleşme aylığı, genel olarak Türkiye’de geçen sürenin toplam hizmete oranı dikkate alınarak hesaplanır. Bunun ayrıntıları her sözleşmeye göre değişebilir.

Prim transferi ile hizmet birleştirme arasındaki fark

Bu iki kavram aynı anlama gelmez:

• Hizmet birleştirmede süreler aylık hakkının belirlenmesinde birlikte dikkate alınır; primlerin tamamı bir ülkeden diğerine taşınmaz.

• Prim transferinde yabancı ülkedeki belirli sigorta primleri, sözleşmede açık bir dayanak varsa Türkiye’deki SGK sistemine aktarılır.

• Yurtdışı borçlanmasında ise kişi, borçlanmaya uygun yurtdışı süreleri için Türkiye’de SGK’ya hesaplanan bedeli kendisi öder.

Türkiye ile sözleşmesi bulunan bütün ülkelerden prim transferi yapılabildiğini söylemek hukuken doğru değildir. SGK’nın ayrı bir prim transferi işlemi olarak açıkladığı temel uygulama İsviçre’den Türkiye’ye yapılan transferdir. Almanya bakımından ise belirli şartlarda prim iadesi söz konusudur; bu işlem primlerin Türkiye’ye transferi değildir.

Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkeler

SGK’nın güncel açıklamasına göre Türkiye’nin 35 ülkeyle yürürlükte ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmaktadır. İngiltere, Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre, Fransa, Danimarka, Libya, İsveç, Norveç, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kanada, Kuzey Makedonya, Arnavutluk, Azerbaycan, Gürcistan, Romanya, Kebek, Bosna-Hersek, Çekya, Lüksemburg, Hırvatistan, Slovakya, Sırbistan, İtalya, Güney Kore, Karadağ, Tunus, Macaristan, Moldova, Kırgızistan, Moğolistan, Polonya ve İran bu ülkeler arasındadır.

İspanya ve Portekiz, Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamında SGK’nın ülke tablosunda ayrıca gösterilmektedir. Buna karşılık Amerika Birleşik Devletleri ile Türkiye arasında yürürlükte ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmadığından, ABD’deki hizmetler için sözleşmeye dayalı hizmet birleştirmesi varmış gibi işlem yapılamaz.

Sözleşmelerin kapsamı aynı değildir. Bazıları yalnızca uzun ve kısa vadeli sigorta kollarını, bazıları ise sağlık sigortası ve işsizlik hükümlerini de kapsar. Bu nedenle yalnızca ülkenin listede bulunmasına bakılarak sağlık yardımı, aylık veya prim işlemi hakkında kesin sonuca varılamaz.

Hizmetler nasıl birleştirilir?

Sosyal güvenlik sözleşmelerinde temel amaç, kişinin iki ülkede çalıştığı için hizmetlerinin parçalanması ve emeklilik hakkını kaybetmesinin önlenmesidir. Aylık için gereken asgari süre tek ülkede tamamlanmamışsa diğer taraf ülkedeki çakışmayan sigortalılık süreleri dikkate alınabilir.

Örneğin kişinin Türkiye’deki hizmeti tek başına aylığa yetmiyor ancak sözleşmeli ülkedeki hizmetle birlikte koşul tamamlanıyorsa, her iki ülkenin kurumu kendi mevzuatını uygular. Türkiye tarafından bağlanacak sözleşme aylığı, genel olarak Türkiye’deki hizmetin toplam birleştirilmiş hizmete oranı üzerinden belirlenir.

Her sözleşmede asgari hizmet süresi, ilk işe giriş tarihinin dikkate alınması ve üçüncü bir ülkedeki hizmetlerin birleştirilmesi farklı düzenlenebilir. Bazı sözleşmeler, diğer ülkedeki ilk işe başlama tarihinin Türkiye’de sigortalılık başlangıcı olarak dikkate alınmasına imkân verirken bu sonuç bütün ülkeler için geçerli değildir.

Yabancı ülkedeki ilk işe giriş tarihi Türkiye’de geçerli olur mu?

Yabancı ülkedeki ilk işe başlama tarihinin Türkiye’de sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmesi, emeklilik koşullarını önemli ölçüde değiştirebilir. Ancak bu sonuç her sosyal güvenlik sözleşmesinde bulunmaz ve yalnızca “anlaşmalı ülkede çalışmış olmak” gerekçesiyle uygulanamaz.

İlgili sözleşmede bu yönde hüküm varsa, yabancı ülkedeki başlangıç tarihi Türkiye’deki aylık hakkının belirlenmesinde dikkate alınabilir. Buna karşılık başlangıç tarihinin dikkate alınması, yabancı ülkedeki bütün günlerin Türkiye’de prim ödenmiş hizmete dönüşmesi anlamına gelmez.

Başlangıç tarihinin etkisi; kişinin Türkiye’de ilk defa hangi tarihte ve hangi statüde çalıştığı, yabancı hizmetin niteliği ve sözleşmenin kapsamıyla birlikte değerlendirilir. Kuruma sunulan hizmet belgesinde başlangıç tarihinin açıkça gösterilmemesi halinde yabancı kurumla ek yazışma gerekebilir.

Müstakil aylık ve sözleşme aylığı arasındaki fark

Kişi yalnızca Türkiye’de geçen hizmetleriyle Türk mevzuatına göre aylığa hak kazanıyorsa müstakil aylık söz konusu olabilir. Bu durumda yabancı ülkedeki hizmetlerin birleştirilmesine gerek kalmadan, Türkiye’deki hizmet ve kazançlar esas alınarak hesap yapılır.

Türkiye’deki hizmet tek başına yeterli değilse fakat sözleşmeli ülkedeki sürelerle birlikte aylık şartı tamamlanıyorsa sözleşme aylığı gündeme gelir. SGK önce iki ülkedeki sürelerin tamamı Türkiye’de geçmiş gibi nazari bir aylık hesaplar. Daha sonra Türkiye’deki hizmetin toplam birleştirilmiş hizmete oranı üzerinden Türkiye’nin ödeyeceği fiili tutarı belirler.

Örneğin toplam birleştirilmiş hizmetin dörtte biri Türkiye’de geçmişse, oranlama hesabında Türkiye hizmetinin toplam süreye oranı dikkate alınır. Bu basitleştirilmiş örnek kesin aylık tutarını göstermez; kazançlar, mevzuat ve ilgili sözleşmenin özel hükümleri ayrıca uygulanır.

Yabancı ülke de kendi mevzuatına göre ayrı inceleme yapar. Dolayısıyla hizmet birleştirilmesi sonucunda bütün emekli aylığını tek bir kurumun ödeyeceği düşünülmemelidir.

Hizmet birleştirme başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru, kişinin Türkiye’deki sigortalılık statüsüne ve ikamet durumuna göre yetkili SGK birimine yapılır. SGK, yabancı ülke sigorta kurumuyla sözleşmede belirlenen irtibat belgeleri üzerinden yazışır.

Genellikle aşağıdaki bilgi ve belgeler gerekir:

• Kimlik ve iletişim bilgileri,

• Türkiye’deki hizmet dökümü,

• Yabancı ülkedeki sigorta numarası,

• Çalışma tarihlerini gösteren hizmet belgesi,

• Varsa yabancı ülkeden alınan aylık veya karar belgeleri,

• İlgili sözleşmeye göre kullanılan talep ve irtibat formları.

Belgenin adı ve başvuru yöntemi ülkeye göre değişir. Yabancı kurumdan alınan sıradan bir çalışma yazısı her zaman yeterli olmayabilir. Hizmet dönemlerinin başlangıç ve bitiş tarihleri ile sigortalılık niteliğinin açık olması gerekir.

Sosyal güvenlik sözleşmeleri yalnızca emekliliği mi kapsar?

Hayır. Sözleşmelerin kapsamına göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının yanında iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık, aile yardımı, işsizlik veya sağlık yardımları da düzenlenebilir. Fakat bütün sözleşmeler aynı sigorta kollarını kapsamaz.

SGK’nın ülke tablosunda bazı sözleşmelerde genel sağlık sigortası hükümleri bulunurken bazılarında bulunmadığı görülmektedir. Sağlık hükmü bulunan bir sözleşmede dahi sigortalının statüsüne, aile bireylerine ve geçici ya da sürekli ikamete göre farklı kurallar uygulanabilir.

Bu nedenle emeklilik için hizmet birleştirmesi yapılabilmesi, Türkiye’de otomatik sağlık yardımı alınabileceği anlamına gelmez. Sağlık yardım belgesi, ikamet ve sigortalılık statüsü ayrıca incelenmelidir.

Yurtdışı borçlanması hizmet birleştirmesinden farklıdır

Yurtdışı borçlanmasında uygun çalışma, işsizlik veya ev kadınlığı süreleri için SGK’ya günlük bedel ödenir. 2026 yılında günlük borçlanma tutarı seçilen prime esas kazancın yüzde 45’i üzerinden hesaplanır ve alt sınır 495,45 TL’dir.

Hizmet birleştirmesinde ise sözleşmeli ülkedeki hizmet, aylık hakkının tespitinde dikkate alınır. Kişi sırf süreler birleştiriliyor diye bu hizmetlerin tamamı için Türkiye’ye borçlanma bedeli ödemez.

Borçlanma için ödenen tutarın hiçbir durumda geri alınamayacağı yönündeki bilgi de doğru değildir. Borçlanılan hizmetlerle aylık bağlanmamışsa, şartları bulunan kişi yazılı başvuruyla yaptığı borçlanmadan vazgeçebilir ve ödediği tutarın tamamını faizsiz olarak geri isteyebilir. Kısmi iade yapılamaz; birden fazla ayrı borçlanma varsa bunlardan biri veya birkaçı yönünden vazgeçme talebi mümkün olabilir.

Borçlanılan hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmışsa borçlanmadan vazgeçme ve tutarı geri alma imkânı bulunmaz. Bu nedenle iade ihtimali, ödeme yapılmış olup olmadığı kadar aylığın bağlanıp bağlanmadığına göre değerlendirilmelidir.

Hangi yöntemin uygun olduğu yalnızca toplam gün sayısına bakılarak belirlenemez. Müstakil aylık, sözleşme aylığı, 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma ve ülkeye özgü özel işlemler ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Yurtdışı borçlanmasının şartları ve 2026 tutarları, Yurtdışı Emeklilik 2026 rehberimizde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İsviçre prim transferi nedir?

Türkiye-İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesi, gerçek anlamda prim transferine ilişkin özel hükümler içerir. İsviçre’de çalışması bulunan Türk vatandaşının İsviçre yaşlılık ve ölüm sigortalarına kendisi adına yatırılmış işçi ve işveren primleri, şartları varsa Türkiye’de SGK’ya aktarılabilir.

Transfer yalnızca İsviçre’den Türkiye’ye yapılabilir. Türkiye’de ödenen primlerin İsviçre’ye aktarılması mümkün değildir.

İsviçre prim transferinin şartları

SGK’nın açıklamasına göre başvuru için genel olarak:

• Türk vatandaşı olmak,

• İsviçre’de bulunulan dönemde AHV sigortalarından yardım almamış olmak,

• Türkiye’de veya üçüncü bir ülkede yerleşmek üzere İsviçre’yi kesin olarak terk etmek,

• Yazılı talepte bulunmak gerekir.

Talep sahibinin ikamet ettiği yerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine bizzat başvurması ve CH/TR 11 formunun Kurum personelince elektronik ortamda doldurulması gerekir. İsviçre hizmet cetveli veya sigorta numarası sunulmalı; bunlar yoksa işyerleri ile çalışma tarihleri eksiksiz bildirilmelidir.

Transferin sonuçları

İsviçre prim transferinde kısmi transfer mümkün değildir; çalışma sürelerine ilişkin primlerin tamamı aktarılır. Transfer edilen süreler Türkiye’de 4/1-b kapsamında geçmiş hizmet olarak değerlendirilir.

Primler Türkiye’ye transfer edildikten sonra kişi ve hak sahipleri İsviçre yaşlılık, malullük ve ölüm sigortasından bu primlere ilişkin yeniden hak talep edemez. Bu nedenle transfer kararı verilmeden önce İsviçre’de doğabilecek aylık hakkı ile Türkiye’deki sonucu karşılaştırmak gerekir.

Hak sahipleri, vefat eden sigortalı adına İsviçre prim transferi talep edemez. Transferden sonra İsviçre’ye geri dönüş de mümkün değildir. Bazı iade ve toptan ödeme halleri bulunmakla birlikte bunlar istisnai şartlara bağlıdır.

Almanya prim iadesi nedir?

Almanya’daki uygulama, primlerin Türkiye’ye transfer edilmesinden farklıdır. Şartları taşıyan kişinin Alman emeklilik sigortasına ödediği primlerin, Alman mevzuatına göre kendisine iade edilmesi söz konusudur.

SGK’nın açıklamasına göre Almanya’dan prim iadesi için Almanya’nın terk edilmiş olması ön koşuldur. Mecburi sigortalılığın sona ermesinden itibaren iki yıllık bekleme süresinin tamamlanması ve bu iki yıllık sürede Türkiye’de veya başka bir ülkede çalışılmamış olması gerekir.

Hangi primlerin iade edileceği tamamen Alman mevzuatına göre belirlenir. SGK, Türkiye’den yapılan taleplerin Alman emeklilik sigortası kurumuna iletilmesine aracılık eder.

Prim iadesi, Alman sigortalılık sürelerinden doğabilecek emeklilik haklarını etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca alınacak toplu tutara bakılarak karar verilmemeli; Almanya’dan gelecekte doğabilecek aylık ile Türkiye’deki emeklilik seçenekleri karşılaştırılmalıdır.

Prim transferi yapılabilen ülkeler hakkında yanlış bilinenler

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İngiltere, Kanada veya diğer sözleşmeli ülkelerde geçen her çalışma için primlerin Türkiye’ye aktarılabildiği söylenemez. Bu ülkelerin çoğunda temel mekanizma hizmetlerin birleştirilmesi ve her ülkenin kendi payına düşen aylığı ödemesidir.

Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunması, tek başına prim transferi hakkı vermez. Transfer, iade veya hizmet birleştirme sonucuna ulaşmak için ilgili sözleşmenin ve ülke iç hukukunun açık hükmü gerekir.

ABD örneğinde ise yürürlükte bir Türkiye-ABD sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmadığından sözleşmeye dayalı hizmet birleştirme uygulanamaz. Ancak şartları bulunan kişiler, ABD’de geçen çalışma sürelerini 3201 sayılı Kanun kapsamında yurtdışı borçlanmasına konu edip edemeyeceklerini ayrıca değerlendirebilir.

Hangi yöntem daha avantajlıdır?

Tek bir yöntem herkes için daha avantajlı değildir. Karşılaştırmada şu sorular cevaplanmalıdır:

• Türkiye’deki hizmetler tek başına aylığa yeterli mi?

• Sözleşmeli ülkedeki sürelerle kısmi aylık hakkı doğuyor mu?

• Yabancı ülkedeki ilk işe giriş tarihi Türkiye’de dikkate alınabiliyor mu?

• Yurtdışı borçlanması yapıldığında süreler hangi statüde sayılacak?

• İsviçre prim transferi yabancı ülkedeki hakları nasıl sona erdirecek?

• Almanya prim iadesi gelecekteki Alman aylığını nasıl etkileyecek?

• Borçlanma maliyeti ile bağlanabilecek aylık arasında makul bir denge var mı?

Hizmet birleştirme çoğu durumda mevcut hakların korunmasını sağlar. Borçlanma ise Türkiye’de eksik günlerin ücret karşılığı tamamlanmasına yarar. Prim transferi veya iade, yabancı ülkedeki hakkı tamamen değiştirebileceği için daha ağır sonuç doğurabilir.

Yurtdışında çalışmaya devam etmenin veya ikamete dayalı bir ödeme almanın Türkiye’den bağlanacak aylığa etkisi, Yurtdışında Yaşarken Türkiye’den Emekli Olunur mu? başlıklı yazımızda ayrı olarak ele alınmıştır.

Sık yapılan hatalar

Bu alanda en sık yapılan hatalar şunlardır:

• Sosyal güvenlik sözleşmesini genel prim transferi olarak yorumlamak,

• Ülkeye özgü sözleşme hükümlerini incelemeden başvuru yapmak,

• İsviçre prim transferinin yabancı ülkedeki hakları sona erdirebileceğini dikkate almamak,

• Almanya prim iadesini hizmet birleştirme veya transfer sanmak,

• Sözleşme aylığı ile müstakil aylık hesabını karşılaştırmamak,

• Yurtdışı borçlanmasının 4/b statüsündeki etkisini hesaba katmamak,

• Aynı döneme rastlayan hizmetleri iki kez değerlendirmeye çalışmak.

Başvuru yapılmadan önce Türkiye’deki hizmet cetveli, yabancı sigorta dökümü, vatandaşlık durumu ve çalışılan ülkenin sözleşme hükümleri birlikte incelenmelidir.

Başvuru öncesinde dosyanın incelenmesi

Yurtdışı hizmet birleştirme ve prim işlemleri, yalnızca belge toplama işi değildir. Seçilen yöntemin kişinin yabancı ülkedeki kazanılmış veya beklenen emeklilik hakkını nasıl etkileyeceği hesaplanmalıdır.

Özellikle İsviçre prim transferi ve Almanya prim iadesi gibi geri dönüşü sınırlı işlemlerde, başvurudan önce iki ülkedeki muhtemel sonuçların karşılaştırılması gerekir. Eksik veya yanlış başvuru, aylığın gecikmesine, yabancı ülkedeki hakkın kaybına veya gereksiz borçlanma maliyetine yol açabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Somut dosyada uygulanacak yöntem; çalışılan ülkeye, hizmet tarihlerine, vatandaşlık geçmişine ve ilgili sosyal güvenlik sözleşmesinin hükümlerine göre belirlenir.